Η ορεινή φύση και οι φοβερές σφαγές του Αναβάτου προσέφεραν πλούσιο υλικό για τη δημιουργία πολλών παραδόσεων , Θρησκευτικών και ιστορικών. Ενδεικτικά αναφέρω μια Θρησκευτική και μια Ιστορική παράδοση.

Η λυγερή(θρησκευτική παράδοση)
Την περίοδο της Τουρκοκρατίας στον Ανάβατο ζούσε μια πολύ όμορφη κοπέλα , η Λυγερή. Ο πασάς της Χίου , όταν το πληροφορήθηκε, ζήτησε να την πάρει, για να την κάνει γυναίκα του. Εκείνη δεν ήθελε να γίνει με κανένα τρόπο, χαρακτηριστικά έλεγε καλύτερα να πεθάνω παρά να γίνω γυναίκα Τουρκαλά. Ο πασάς έστειλε την ημέρα του πανηγυριού των Ταξιαρχών , στις 6 του Σεπτέμβρη , δέκα Τούρκους , για να πάνε να του την φέρουν. Την έπιασαν και την τραβούσαν για να την πάνε στον πασά. Στο δρόμο ο Τούρκος που την βαστούσε σκόνταψε και εκείνη βρήκε την ευκαιρία και χώθηκε σε μια αγριοβερυκοκιά. Οι Τούρκοι προσπαθούσαν μάταια να τη βγάλουν από το δέντρο. Στο τέλος ένας Τούρκος της έκοψε το κεφάλι της και το πήρε να το πάει στον πασά. Ο πασάς, όταν αντίκρισε το κεφάλι της Λυγερής, λιποθύμησε. Όταν συνήλθε έδωσε διαταγή να σκοτώσουν τον Τούρκο που αποκεφάλισε τη Λυγερή  και να τον ρίξουν στη θάλασσα.
Η Λυγερή ήταν μια ελληνίδα που κράτησε τα παλιά έθιμα των Ελλήνων για την πατρίδα και τη θρησκεία, γι’ αυτό και "αγίασε".

Η γρια-Μανταλένα (Ιστορική παράδοση)
Οι Τούρκοι, απογοητευμένοι από τις προσπάθειες να καταλάβουν τον Ανάβατο, κατέφυγαν στη Βρονταδούσενα γρια-Μανταλένα. Την βρήκαν έξω από τα τείχη, εκείνη τους φοβήθηκε  και τους οδήγησε στην κρυφή είσοδο του τείχους για να γλιτώσει τη ζωή της.  Οι Τούρκοι όρμησαν μέσα στο κάστρο , αφού πρώτα σκότωσαν τη γριά προδότρα.