Η Χίος ήταν πρωτοπόρα επίσης στη χρήση του νομίσματος στις συναλλαγές και γρήγορα έγινε ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της αρχαιότητας . Από τα αρχαιολογικά ευρήματα διαφαίνεται ότι η Χίος ήταν κέντρο ανταλλαγής νομισμάτων διαφόρων πόλεων. Κύρια πηγή πλούτου της Χίου ήταν το διαμετακομιστικό εμπόριο που διοχέτευε τα περιζήτητα προϊόντα της Ανατολής στις Αγορές της Κύριας Ελλάδας και της δυτικής Μεσογείου. Τον 7ο αιώνα π.Χ. η Χίος ανήκε σε ένα συνασπισμό εμπορικών πόλεων, όπως και η Μίλητος, η Ερέτρια, η Αίγινα και η Πάρος. Η συνεργασία της Χίου με τη  Μίλητο έχει κεφαλαιώδη σημασία για τη διαμόρφωση του ελληνικού κόσμου και εντάσσεται στη δημιουργία των πρώτων συνασπισμών πόλεων. Τα εξωτικά αντικείμενα που εισάγονταν στη Χίο , αλλά και η ανεύρεση Χιακών αγγείων από τη Μαύρη Θάλασσα έως την Αίγυπτο και τη Μασσαλία δείχνουν τη ζωτικότητα και την  αποτελεσματικότητα του Χιακού εμπορίου.
Τα σημαντικότερα προϊόντα που διέθετε στην αγορά ήταν ο περίφημος Αριούσιος Οίνος, το λάδι, όπως και κεραμικά και μεταλλικά είδη. Χαρακτηριστικό της υψηλής ποιότητας του χιώτικου κρασιού ήταν η πολλή υψηλή τιμή του, ενδεικτικά ένας αμφορέας χιώτικου οίνου στα χρόνια του Σωκράτη έφθανε τις 100 Αττικές δραχμές, όταν το μεροκάματο ήταν μόλις μία δραχμή.  
Οι αμφορείς της Χίου διακρίνονταν για το χρώμα του πηλού τους, το σχήμα τους  και για τα σφραγίσματα που είχαν στις λαβές τους. Πολλοί χιακοί αμφορείς βρέθηκαν σε πόλεις του Εύξεινου Πόντου , στην Αίγινα στο ναό της Αφαίας Αθηνάς , στην Αθήνα, στην Κόρινθο, στην Πέλλα , στα Άβδηρα(Αρχαία πόλη της Θράκης), στη Ναύκρατη της Αιγύπτου,  στην Αλεξάνδρεια , στην Αντιόχεια της Συρίας, στη Σαμάρεια και την Καισάρεια της Παλαιστίνης, στη Σαλαμίνα και την Πάφο της Κύπρου, στις Συρακούσες, στη Μικρά Ασία (Σμύρνη, Πέργαμο, Κνίδο),    στα παράλια της Αδριατικής. Όλα τα παραπάνω μαρτυρούν περίτρανα τις εμπορικές σχέσεις της Χίου με τον υπόλοιπο κόσμο.       
Η Χίος την περίοδο αυτή είχε ένα μεγάλο αριθμό δούλων , τους οποίους προμηθευόταν κυρίως από τη Μικρά Ασία και τη Θράκη. Είναι γνωστή η ιστορία του Χίου Πανιώνιου από τον Ηρόδοτο , ο οποίος πουλούσε τους δούλους στις αγορές της Εφέσου και των Σάρδεων.
Οι Αρχαϊκοί λοιπόν χρόνοι ήταν καθοριστικοί στην ανάπτυξη της Χίου, με αποτέλεσμα να αναδειχθεί η Χίος σε μια από τις εμπορικότερες και πλουσιότερες χώρες του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου. Η Χίος είχε από τότε έναν ισχυρότατο εμπορικό στόλο με τον οποίο συνδεόταν οικονομικά με τις διάφορες περιοχές της Μεσογείου. Εκτός από τον εμπορικό στόλο της ανέπτυξε για προστασία και ισχυρό πολεμικό στόλο, ο οποίος αποτέλεσε βασικό στοιχείο της δύναμης και του κύρους της μεταξύ των Ελλήνων.